HENNA

Sztuka malowania henną

 

Henna (lawsonia inermis) jest rośliną rosnącą na terenach pustynnych lub półpustynnych, w gorącym, suchym klimacie. Jest to krzew, którego kwiaty od setek lat wykorzystywane są do produkowania perfum i pachnideł, a liście do pozyskiwania barwnika znanego ludzkości od tysięcy lat.

Im w danym miejscu klimat jest bardziej suchy i gorący, tym wyższą  zawartość barwnika- lawsonu, mają liście rośliny. Liście są zbierane, suszone, i mielone na gładki proszek. Ten proszek, po zmieszaniu z wodą, służy do zdobienia ciała.

Ludzkość wykorzystywała hennę do celów leczniczych i do zdobienia ciała od tysięcy lat.


 

henna10 
 


henna11 
 


henna03  henna06  

henna05  henna01  

henna07  henna14


henna08



henna13


henna20  henna21

henna26  henna24

henna27


Zdj. Urszula Chłopicka


henna09

Początkowo człowiek zauważył, że liście henny mają właściwości lecznicze.
Kolejnym krokiem było celowe wykorzystanie właściwości barwiących do zdobienia ciała. Zaczęto tworzyć wzory, kompozycje. Pojawił się język symboli, henna nabrała znaczenia magicznego, a wzory z henny- stały się talizmanem, mającym zapewnić ochronę przed niematerialnymi istotami, chorobą, zapewnić szczęście w małżeństwie oraz płodność.

henna16 

Ślady henny znaleziono na mumiach egipskich pochodzących sprzed 5 tysięcy lat. Innym dowodem na wykorzystywanie henny do zdobienia ciała są zabytki kultury- freski, malowidła, często ukazujące ludzkie postacie z koncami palców w charakterystycznym kolorze- zabarwione henną. Malowidła tego rodzaju znajdują się w kreteńskim pałacu w Knossos.

Henna, wspomniana w Pieśni nad Pieśniami, nabiera nowego statusu wraz z pojawieniem się nowej religii- islamu. Prorok Mohammad wiele razy mówił o hennie, nazywając ją między innymi rośliną najdroższą Bogu, a zapach jej kwiatów przyrównując do zapachu kwiatów Raju. Nakazał także kobietom barwienie henną paznokci. Henna towarzyszyła świętom religijnym, zawieraniu małżeństw, wszelkim uroczystym okazjom, aczkolwiek kobiety zdobiły się henną także w życiu codzienym.


W różnych częściach świata wykształciły się rozmaite style zdobienia.
Styl indyjski, perski, marokański, arabski... Wszystkie różnią się od siebie swoistym językiem symboli, recepturami na pastę, techniką nakładania, rodzajem ornamentów oraz kompozycją. 



DSC09370
Photo by Daniel Numan, Dni Kultury Muzułmańskiej 2011

 

Sztuka malowania ciała henną, inaczej mehendi, ma przede wszystkim dwie tradycje: arabską i indyjską. Wraz z rozszerzaniem się wpływów tych kultur sztuka mehendi rozszerzała się na inne tereny. Malując ciało wykorzystuje się różne wzory. Styl afrykański opiera się głównie na kształtach geometrycznych, natomiast w Indiach i na Środkowym Wschodzie dominują motywy roślinne.

Tradycyjnie mehendi robi się  głównie na dłoniach (po wewnętrznej i zewnętrznej stronie) oraz na stopach (również na podeszwach stóp) i są to miejsca, gdzie kolor jest najciemniejszy i najtrwalszy.



225538_2073274957649_1418163961_3717813_8267175_n 

Noc Muzeów 2011, Muzeum Etnograficzne
 

Henna jest nierozerwalnie związana z obrzędami ślubnymi. Ozdoby te mają przynieść młodej parze szczęście, zdrowie, miłość, powodzenie finansowe, płodność i ochronę przed złymi mocami. Malowanie odbywa się podczas uroczystego przyjęcia zwanego Nocą Henny. Dłonie panny młodej ozdabiane są przez profesjonalnego artystę. W spotkaniu biorą udział jedynie kobiety i dzieci. Kobiety śpiewają chwaląc urodę panny młodej i zapowiadając jej szczęśliwą przyszłość w małżeństwie. Panna młoda przez cały wieczór siedzi w ciszy, nie podnosząc na nikogo wzroku. Jej twarz zakrywa welon, co zgodnie z tradycją arabską ma chronić ją przed tzw. złym spojrzeniem, które może przynieść pecha lub negatywnie wpłynąć na urodę.

Henna nakładana jest również  z okazji Id al-Adha (w Maroku), czyli święta upamiętniającego gotowość Abrahama do poświęcenia Bogu swojego syna, oraz z okazji wymaganego przez islam obrzezania chłopców.